ජිනිීවා නුවර පිහිටි එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලය ඉදිරිපිට ඇති ලංකාව පිළිබඳ යෝජනාව පිළිබඳව ඡන්ද විමසීම සිදුවන්නේ, මෙම ලිපිය ලියන අද දිනයි. එය ලංකාවේ වේලාවෙන් දවල්ද, හවසද, රාත්‍රියේද වන්නට පුළුවන. ලංකාවේ ආණ්ඩුවත්, බොහෝ ජනමාධ්‍යත්, එම යෝජනාව හඳුන්වා තිබෙන්නේ ‘ලංකාවට එරෙහි, විරුද්ධ සහ සතුරු’ ආදි විශේෂණ පදවලිනි. එය ආණ්ඩුවේ ආඛ්‍යානයේම, නැරටිව් එකේම, කොටසකි. මෙම ආණ්ඩුව, බලයේ සිටි පෙර වාරවලදීත්, ප්‍රකාශයට පත්කළ විශේෂ ගතිලක්‍ෂණයක් නම්, දේශීය මෙන්ම විදේශීය වශයෙන්ද ‘සතුරෝ’ නිර්මාණය කරගැනීමේ දේශපාලනයයි. එය සාමාන්‍යයෙන් ජාතිකවාදී දේශපාලන ව්‍යාපෘතිවලද ලක්‍ෂණයකි. පොදු ජන පෙරමුණු දේශපාලනය සාමාන්‍යයෙන් ජාතිකවාදී රාමුවක් තුළ සිදුවනන්නකි.
සතුරන් දේශපාලන වශයෙන් අවශ්‍ය වුවද, එය රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති නිර්ණය කිරීමේ සාධකයක් බවට පත් කර ගැනීම කෙතරම් ඵලදායී දෙයක්ද? මෙ අප රටේ අභ්‍යන්තර දේශපාලනයත්, විදේශ ප්‍රතිපත්තියත් යන ක්‍ෂෙත්‍ර දෙකටම නිෂේධනීය ප්‍රතිඵල ලබාදෙන කරුණක් වී තිබෙන බව පෙනේ. ඒ ගැන කෙටියෙන් විභාග කිරීම මේ ලිපියේ අරමුණයි.

විදේශ ප්‍රතිපත්තිය
මානව අයිතිවාසිකම් කවුන්සිලයේ ලංකාව සම්බන්ධ යෝජනාව පිළිබඳ කරුණට පොදු ජන පෙරමුණු ආණ්ඩුව ප්‍රවේශ වී ඇති ආකාරය, ආණ්ඩුවේ විදේශ ප්‍රතිපත්තියේ ලක්‍ෂණද, ගැටලුද, දුර්වලතාද ප්‍රකාශයට පත්කරයි. එහි ප්‍රධානම ලක්‍ෂණය නම්, ගෝලීය බලවතුන් අතර තිබෙන බල තරගය තුළ ඇතිවී තිබෙන ප්‍රධාන කඳවුරු දෙක වන ඇමෙරිකාව සහ චීනය අතරින් පැහැදිලිවම චීනයේ පැත්ත ගැනීමයි. මෙය මහින්ද රාජපක්‍ෂ මහතාගේ දෙවැනි ජනාධිපති ධුර කාලයේදී පැහැදිලිවම ප්‍රකාශයට පත්වන්නට පටන්ගත් ප්‍රවණතාවකි. ද්විත්ව-බෙදීම් තුළින් ලෝකය සහ දේශපාලනය දෙස බැලීම මහින්ද රාජපක්‍ෂ මහතාගේ දේශපාලන භාවිතයේ ඇති ප්‍රධාන ලක්‍ෂණයකි.
ජිනීවා මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේ ඡන්ද ලබාගැනීමේ සටනේදී ආණ්ඩුවේ උපාය මාර්ගය වී තිබෙන්නේ මෙම ද්විත්ව බෙදීම උත්සන්න කිරීමට උත්සාහ ගැනීමයි. බටහිර සහ බටහිර නොවන වශයෙන් ලෝකය භූ-දේශපාලනිකව බෙදී ඇතැයි සිතීම වෙතින් එම දැක්ම ගොඩනැගී ඇත. මෙම ලෝක දෘෂ්ටිය, මූලික වශයෙන් වර්තමාන චීන ආණ්ඩුවේ භූ-දේශපාලනික දැක්මද වෙයි. ලෝකය එවැනි කඳවුරු දෙකකට බෙදීම තමන්ට මූලෝපායික වශයෙන් වාසිදායක යැයි චීන ආණ්ඩුව සිතන බව පෙනේ. වර්තමාන ලංකාවේ ආණ්ඩුවද එම දැක්ම තුළින් ලෝකය දෙස බලන බව පෙනේ.
මෙතැනදී මතුවන ප්‍රශ්නයක් වන්නේ, බෙදීමක් තූළින් ලෝකය දෙස බැලීම ආණ්ඩුවේ ජිනීවා උපාය මාර්ගයේ කොටසක්ද, නැත්නම් විදේශ ප්‍රතිපත්තියේ ප්‍රධාන ලක්‍ෂණයද යන්නයි. දැනට පෙනෙන හැටියට නම්, එය ආණ්ඩුවේ විදේශ ප්‍රතිපත්තියේ ප්‍රධාන ලක්‍ෂණයයි. ආර්ථික, දේශපාලනික සහ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික වශයෙන් ලංකාව චීනයට වඩ වඩාත් ළංවීම ආණ්ඩුවේ විදේශ ප්‍රතිපත්තියේ ප්‍රධාන දිසාගත වීම බවට දැනටමත් ලකුණු තිබේ. ජිනීවා ඡන්ද විමසීමෙන් පසුව එය වඩාත් තියුණු ලෙස ප්‍රකාශයට පත්වෙනු ඇත. එසේ නොවන්නට නම් තම විදේශ ප්‍රතිපත්ති නැඹුරුව ගැන නව සිතා බැලීමක් සඳහා යාමට ජනාධිපති, අගමැති ඇතුළු ආණ්ඩුවේ නායකයන් ඉදිරිපත් විය යුතුය.

නව ‘නිරවි යුද්ධයක්’
‘නිරවි යුද්ධය’ (ක්‍දකා අ්ර) යන සංකල්පය 1950 ගණන්වල මුල් භාගයේ සිට ඇමෙරිකාව-සෝවියට් දේශය අතර සම්බන්ධතා හැඳින්වීමට බභාවිත කරන ලද්දකි. එයින් අදහස් වූයේ එම ලෝක බලවතුන් දෙදෙනා අතර ඇත්ත වශයෙන් ආයුධවලින් සිදුකරන සංග්‍රාමයක් සිදු නොවූවත්, එම රටවල් දෙක ආයුධ නොවන අන් ක්‍රියාමාර්ගවලින් ලෝක යුද්ධයක් කරගෙන යන බවයි. තම පරසතුරුභාවය ඉතා ඉහළ මට්ටමකින් තබා ගනිමින්, මහා සංග්‍රාමයක් අභිමුඛයේ සිටිනා ආකාරයට හැසිරීමත්, ඒ මත ලෝක දේශපාලනයද පාලනය කිරීමත්, එම ඇමෙරිකා-රුසියා නිරවි සංග්‍රාමයේ ලක්‍ෂණය විය. දැන් රුසියාව ලෝක බලවතෙක් නොවේ. ඒ තැන ගැනීමට දැන් පැමිණ සිටින්නේ චීනයයි. ඇමෙරිකාව සහ චීනය නව ලෝක බලවත්තු දෙදෙනාය. තම යුද සූදානම ඉතා ඉහළ මට්ටමෙන් පවත්වාගැනීමට චීනය පසුගිය කාලයේ සිටම ක්‍රියා කරමින් සිටින්නේ, තමන්ට ලැබී ඇති ‘ලෝක බලවතුන් දෙදෙනාගෙන් එක් අයකු’ වීමේ නව තත්වය ස්ථායී කර ගැනීම සඳහාය.
ඉදිරි කාලයේ ලෝක දේශපාලනයේ ඇතිවන ප්‍රවණතාවක් බව පෙනෙන්නේ, ඇමෙරිකාව සහ චීනය අතර ඇති නිරවි යුද්ධය තියුණු වීමත්, ආසියානු කලාපයට එහි බලපෑම උග්‍ර ලෙස දැනීමත්ය. දකූණු ආසියාවේ දේශපාලනයටද මෙය තදින්ම බලපානු ඇත. චීනයේ බලපෑම දකුණු ආසියාවේ ව්‍යාප්ත වෙද්දී, ඉන්දියාව ඇමෙරිකාව සමග මිලිටරි සන්ධානයකට හවුල් වී සිටී. ඉදිරි කාලය දකුණු ආසියාවේ නව දේශපාලන අස්ථාවරභාවයක්ද බිහිවීමට මෙම තත්වය තුඩු දෙන්නේ නම් අප ඒ ගැන පුදුම විය යුතු නැත. මන්ද යත්, චීනය සහ ඇමෙරිකාව තම භූ-දේශපාලන න්‍යාය පත්‍රවලට ගැළපෙන ලෙස දකුණු ආසියාවේ දේශපාලන බලතුලනයද යළි සකස් කිරීමට ඔවුනොවුන් සමග තරග කරනු ඇති නිසාය.
මෙවැනි පසුබිමක්, ගොඩ නැගෙන නව තත්වයක් තුළ ලංකාව වැනි දකුණු ආසියාවේ කුඩා රටක විදේශ ප්‍රතිපත්තිය කුමක් විය යුතුද? මේ ගැටලුව දෙස මධ්‍යස්ථවාදීවත්, යථාර්ථවාදීවත් බලන විට යෝජනා කළ හැක්කේ, ඇමෙරිකාව හෝ චීනය හෝ සමග අනන්‍ය වීම තෝරාගත යුතු නොවන විකල්පයක්ය යන්නයි. ඉදිරි කාලයේදී මහබලවතුන් දෙදෙනා අතර ආතතිය තියුණු වී, එය දකුණු ආසියානු කලාපයේ නව බල තරගයක් සහ අවි තරගයක් කරා වර්ධනය වීමේ හැකියාව අපට අඩුවෙන් තක්සේරු කළ නොහැකිය. එවැනි ව්‍යාකුල කලාපීය සහ දේශපාලන තත්වයක් අපට සිහි ගන්වන්නේ 1950 ගණන්වල සහ 1960 ගණන්වල, ඇමෙරිකා-සෝවියට් නිරවි යුද්ධයේ උච්ච අවධියේ තිබි අවිනිශ්චිතතාවයි.
මෙවැනි ගොඩ නැගෙන පසුබිමක් තුළ ලංකාවේ විදේශ ප්‍රතිපත්තිය නව මාවතකට යොමු කිරීම, දේශපාලන වශයෙන් පරිණත පාලකයන් විසින් කළ යුතු දෙයකි. එම නව යොමුව ‘නව නොබැඳි ප්‍රතිපත්තිය’ ලෙස හැඳින්විය හැකිය. එය වනාහි 1960 ගණන්වල මතු වූ නොබැඳි ප්‍රතිපත්තිය නොවේ. ඊට සමාන, එහෙත් නව ලෝක තත්වයන්ට ගැළපෙන නොබැඳි ප්‍රතිපත්තියකි. එහි අරමුණ විය යුත්තේ, රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික හෝ මතවාදී වශයෙන් ඇමෙරිකා-චීන, බටහිර-නැගෙනහිර, අපරදිග-පෙරදිග වශයෙන් දැනට ගොඩ නැගෙමින් යන ද්විත්ව-විභේද රාමුවකට හසු නොවන, එම රාමුව අතික්‍රමණය කළ හැකි, විදේශ පිළිවෙතක් සකස් කර ගැනීමයි.
දැනට ආණ්ඩුවේ දේශපාලන ගමන්මග සකස් වී තිබෙන බව පෙනෙන්නේ, චීන කඳවුර සමග සපුරා අනන්‍ය වීම ලංකාවට ඇති වඩාත් හොඳ විකල්පය වන්නේය යන විශ්වාසය මත බව පෙනේ. ඇමෙරිකාව සහ බටහිර කඳවුර සමග ප්‍රතිවිරෝධතා අලුත් සහ තියුණු කර ගැනීම ආණ්ඩුවේ උපාය මාර්ගයේ අංගයක් බව, පසුගිය මාසය තුළ ජිනීවා සමුළුව සම්බන්ධයෙන් ආණ්ඩුව දැක්වූ ප්‍රතිචාරවලින් පෙනේ. රැස්වීම අමතා අප රටේ විදේශ ඇමතිතුමා කළ කථාව, හරයාත්මක සහ චින්තනමය වශයෙන් චීන විදේශ ඇමතිතුමා ජිනීවා සමුළුවට කළ කථාවේ පිටපතක් වැනිය. එයින් පිළිබිඹු වූයේ දේශපාලනය, ආණ්ඩුකරණය, රාජ්‍යය, ආර්ථිකය, ජාතික ආරක්‍ෂාව යන මේවා සම්බන්ධයෙන් චීනය ගොඩ නගා ඇති න්‍යාය, දෘෂ්ටිය සහ චින්තනය, ආණ්ඩුවේ නායකත්වයේ සමහර පිරිස්වල නිල චින්තනය බවට පත්වී ඇත යන හැකියාවයි. මෙය සිදු නොවිය යුත්තකි.
එයට හේතුව නම් චීනයේ, දේශපාලන, ආර්ථික සහ ආණ්ඩුකරණ ආකෘතියට අනුව ලංකාව නැවත සකස් කිරීම ලංකාවේ ජනතාවට දරාගැනීමට නොහැකි තරමේ සමාජීය සහ දේශපාලන බරක් විය හැකි නිසාය. එසේ නොකර, ලංකාවට බටහිරින් මෙන්ම චීනයෙන්ද උගත හැකි, නිශ්චිත, සමබර පාඩමක් තිබේ. බටහිර රටවලින් ලබා ගත හැකි ආදර්ශ තිබෙන්නේ එම රටවල ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආණ්ඩුකරණය, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවාදය, පුරවැසි නිදහස සහ අයිතිවාසිකම්, විවෘත දේශපාලන තරගය යනාදි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී තේමා සම්බන්ධයෙනි. චීනයෙන් ආදර්ශ ලබාගැනීමට තිබෙන්නේ ආර්ථික සංවර්ධනය, දුගීබව නැතිකිරීම, සමාජ විසමතා කළමනාකරණය කිරීම යනාදි ආර්ථික සහ සමාජ සංවර්ධනයට සම්බන්ධ තේමා ආශ්‍රයෙනි. ලංකාව ඇමෙරිකාවවත්, චීනයවත් වැළඳ ගත යුතු නැත. වැළඳගත යුත්තේ, එන්න එන්නම අස්ථාවර වන ලෝක තත්වයක් තුළ, තනි බල කඳවුරක් සමග අනන්‍ය නොවෙමින් මධ්‍යස්ථවාදී විදේශ පිළිවෙතක් තුළින් ‘ජාතික අභිලාෂ’ සාක්‍ෂාත් කර ගැනීමේ නොබැඳි ඉදිරි දැක්මකි.

ජිනීවා ඡන්දයෙන් පසු?
මේ අතර, අද පවත්වන මානව අයිතිවාසිකම් සමුළුවේ ඡන්දය විමසීමෙන් ලංකාව සම්බන්ධ යෝජනාව ජය ගන්නටත්, ජය නොගන්නටත් පුළුවන. ආණ්ඩුව පැත්තෙන් බලන විට ඡන්ද ප්‍රතිඵලය කුමක් වුවත්, එහි දේශපාලන වාසිය ලැබෙන්නේ ආණ්ඩුවට මිස මෙරට පුරවැසියන්ට නොවේ. යෝජනාව වැඩි ඡන්දයෙන් ජයග්‍රහණය කළහොත්, දේශපාලන වාසිය සඳහා දේශීය වශයෙන්ද, ජාත්‍යන්තර වශයෙන්ද එය පාවිච්චි කිරීම ආණ්ඩුවට පහසුය. එය ආණ්ඩුව කරනු ඇත. ඇමෙරිකාව සහ යුරෝපය නායකත්වය දුන් ‘පැරණි ලෝක ක්‍රමයට’ හිස නැමීමට ආණ්ඩුවේ නායකත්වය සූදානම් නැති බව පෙනේ. ඔවුන් සිතන බව පෙනෙන්නේ, චීනයේ නායකත්වයෙන් නව සහ විකල්ප ලෝක ක්‍රමයක් නිර්මාණය වෙමින් පවතින බැවින් තම විකල්පය විය යුත්තේ එය සමග අනන්‍ය වීම බවයි. ඒ සඳහා තමන් තල්ලු කිරීම ගැන ඇමෙරිකාවට සහ යුරෝපයට ස්තුති කිරීමට ද ආණ්ඩුවට හැකි වනු ඇත.
කවුරු දිනුවත් පැරදුණත්, ජිනිවා ඡන්ද විමසීම, ලංකාවේ දේශපාලන පරිවර්තනයේ නව ගැටුම්කාරී සහ වියවුල් සහගත කාලයක ආරම්භය සලකුණු කිරීමට බොහෝ විට ඉඩ තිබෙන බවද පෙනේ. ■