විදේශ ඇමති දිනේෂ් ගුණවර්ධනගේ අරුම පුදුම ගණන් හැදීමට අනුව, ජිනීවාහි එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේදී ලංකාව සම්බන්ධයෙන් ක්‍රියාකාරී කමිටුව ඉදිරිපත් කළ යෝජනාව, සම්මත වුණේ නැත. මක් නිසාද යත්, කවුන්සිලයේ සාමාජික රටවල් 47 අතරෙන්, 25ක්ම යෝජනාවට එරෙහිවූ නිසාය. යෝජනාවට පක්‍ෂව ලැබී ඇත්තේ ඡන්ද 22ක් පමණය. එය ලංකා ආණ්ඩුවේ ජයග්‍රහණයක් වන අතර, ලංකාවට එරෙහි කුමන්ත්‍රණකාරී බටහිර බලවේගයන්නේ පරාජයකි.
ගුණවර්ධන ඇමතිවරයාගේ මේ ගණන් හැදීම, ඔහුගේ පරම්පරාගත දේශපාලන, පන්තිමය හෝ අධ්‍යාපනික පසුබිමට නොගැළපෙන දෙයක් යැයි අප අලුතෙන් පුදුම විය යුතු නැත. එකී පසුබිම්වලට ගැළපෙන කිසිම දෙයක්, මේ දක්වා ඔහුගේ දීර්ඝකාලීන දේශපාලන ජීවිතය තුළ කර නැති නිසාය.

පුරවැසි ජයක්
විදේශ ඇමතිවරයාගේ මේ ගණන් හැදීමට ප්‍රතිපක්‍ෂව, ජිනීවාහිදී ලංකාව සම්බන්ධ යෝජනාව ජයගත්තේය. එය ‘ලංකාව සම්බන්ධ යෝජනාව’ මිසක කිසිසේත්, ‘ලංකාවට එරෙහි’ යෝජනාවක් නම් නොවේ. එය ලංකාවේ ජනතාවට පක්‍ෂව, ඒ ජනතාවගේ මානව අයිතිවාසිකම්වලට පක්‍ෂව සම්මත වූ යෝජනාවකි. එනයින් එය, මානව හිමිකම් අගයන, නීතියේ පාලනය අගයන, එය අවශ්‍ය වී තිබෙන සියලු පුරවැසියන්ගේ ජයග්‍රහණයකි. ඒ නිසා, ජිනීවා යෝජනාව සම්මත වීම ගැන, ඉහත සියලු දෙනා සතුටු විය යුතුය. සතුටු නොවන්නේ, නැතිනම් සතුටු වන අය එන්ජීඕකාරයන් හැටියට හංවඩු ගහන්නේ, ආණ්ඩු සහ ජනතාව අතර වෙනස නොදන්නා, එහෙමත් නැතිනම් ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම් සිතු සේ කඩකරන්නට ආණ්ඩුවට බලය ඇතැයි වහලුන් ලෙස විශ්වාස කරනා උදවිය පමණකි.
ඇත්ත, එයින් පරාජය වූ පාර්ශ්වයක්ද තිබේ. ඒ ශ්‍රී ලංකාවේ ආණ්ඩුවයි. මාර්තු 23 වැනිදා ජිනීවාහිදී ශ්‍රී ලංකාවේ වර්තමාන ආණ්ඩුව ජාත්‍යන්තර තලයේදී අපකීර්තිමත් පරාජයක් අත්කර ගත්තේය. ලංකාවේ ආණ්ඩුවට හිතවත්ව, එනම් යෝජනාවට විරුද්ධව, ලංකාව මෙවර ලබාගත්තේ මානව හිමිකම් කවුන්සිල ඉතිහාසයේ අඩුම ඡන්ද සංඛ්‍යාවයි. එනම් 11කි. ඒ ගැන ඉතිහාසය සැසඳීම වටී.

යෝජනා ඉතිහාසය
2009දී, උතුරේ යුද ගැටුම් අවසන් වූ වහාම, ලංකාවේ මානව හිමිකම් කඩවීම් ගැන විමසීමට යෝජනාවක් සම්මත කරගන්නට කවුන්සිලයේදී කළ වෑයම අනෙක් පැත්තට හරවා, තමන්ට හිතවත් යෝජනාවක් සම්මත කර ගැනීමට, ලංකාව සමත් විය. එහිදී ලංකාව ලත් ඡන්ද සංඛ්‍යාව 29කි. 2012දී ලංකාව සම්බන්ධ යෝජනාවට විරුද්ධව-එනම් ලංකාවට පක්‍ෂව ඡන්ද 15ක්ද, 2013දී ලංකාවට පක්‍ෂව ඡන්ද 13ක්ද, 2014දී ලංකාවට පක්‍ෂව ඡන්ද 12ක්ද ලැබිණ. 2015, 2017 හා 2019 වසරවලදී ලංකාව සම්බන්ධ යෝජනා සම්මත වුණේ ඡන්ද විමසීමෙන් තොරවය. මේ වාරයේදී, ලංකාව ලබාගත්තේ කවුන්සිලයේ මුළු ඡන්ද සංඛ්‍යාවෙන් (47) හතරෙන් එකකටත් අඩු ප්‍රමාණයකි. එය රටක් ජාත්‍යන්තර තලයේදී ලැබිය හැකි බරපතළ පසුබෑමක් බව අමුතුවෙන් කිව යුතු නැත. පුදුමය නම්, එවැනි දරුණු පරාජයක් අත්විඳ තිබියදී වුණත්, එයින් පාඩම් ඉගෙනගන්නේ නැතිව, වැඩි පිරිසක් යෝජනාව අනුමත කර නැතැයි මාදිලියේ තර්ක ඉදිරිපත් කරන්නට රටේ විදේශ ඇමතිවරයාම ඉදිරියට පැමිණීමය.
හැමදාමත් මෙන්, ජිනීවා ඡන්ද විමසීම පැවැත්වෙන අවසාන මොහොත දක්වාම ලංකාව ඒ ගැන පතුරුවා හළේ, තමන්ට වාසිදායක බොරුය. මාර්තු 23 වැනිදා ඩේලිනිව්ස් පුවත්පතේ ප්‍රධාන සිරස්තලය වුණේ, ලංකාව ‘පුළුල් සහයෝගයක් අත්පත් කරගත් බව’යි. එහි ප්‍රධාන පුවතට අනුව. මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේ සාමාජික රටවල් 47 අතරෙන් 21ක්ම ලංකාවට තම සහාය දෙන බවට ප්‍රකාශ කර තිබේ. විදේශ අමාත්‍යාංශයේ ලේකම් ජයනාත් කොළඹගේද අවස්ථා කිහිපයකදීම මේ ‘21’ දෙනාගේ බොරුව යහමින් කීවේය. ඔවුන් 21ක් යැයි කීවේ, ලංකාව සම්බන්ධ ක්‍රියාකාරි කමිටුවේ යෝජනාව පිළිබඳව පැවැති සමාන්තර රැස්වීම්වලදී ලංකාවට සහාය පළකරමින් කතාකළ රටවල් වන්නට ඇත. එහෙත් ඇත්ත නම් එම රටවල් අති බහුතරයක් කවුන්සිලයේ ඡන්දය හිමි සාමාජිකයන් නොවීමය. ඒ බව තහවුරු කරගන්නට, ලංකාව ලද ඡන්ද 11 සංඛ්‍යාව, ඉහත කී 21 සමග සැසඳීම පමණක් සෑහෙයි.

ඉන්දියාවේ වැළකීම
දිනේෂ් ගුණවර්ධන මහතා, ඡන්දය දීමෙන් වැළකුණු රටවල්ද තමන්ගේ ගොඩට දාගත්තේය. එහෙත්, ඔවුන් වැළකුණේ, විවිධ හේතු නිසා, ලංකාවට එරෙහිව ඡන්දය පාවිච්චි කරන්නට ඇති අකමැත්ත නිසා බව පැහැදිලිය. උදාහරණයක් හැටියට, ඉන්දියාව අනුගමනය කළේ එම පිළිවෙතයි. විදේශ ලේකම් ජයනාත් කොළඹගේ දින කිහිපයකට පෙර කීවේ තමන්ට සහාය දීමට ඉන්දියාවද එකඟ වී ඇති බවයි. එහෙත්, ඉන්දිය රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ආරංචි මාර්ග මීට සති තුනකට පමණ පෙරද තහවුරු කළේ ඉන්දියාව, ඡන්දය දීමෙන් වැළකී සිටිනු ඇති බවයි. ඒ අනුව, ඉන්දියාවේ ‘වැළකී සිටීම’ තහවුරු වී තිබියදී පවා, ලංකාණ්ඩුවේ වගකිවයුත්තන් කීවේ ඉන්දියාවේ සහාය තමන්ට හිමි බවයි. මේ බොරු කා රවටන්නද?
ඡන්දය දීමෙන් වැළකී සිටින්නට තීරණය කරමින්, ඡන්දය විමසීමට පෙර ඉන්දියාව කළ ප්‍රකාශයේ අඩංගු වන්නේ, ලංකාව, පළාත් සභා ඡන්දය ඉක්මනින් පැවැත්වීමත්, සම්පූර්ණ බලතල පළාත් සභා වෙත පවරාදීමත් තමන් බලාපොරොත්තු වන බවයි. ‘ශ්‍රී ලංකාවේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ ගැටලුව සම්බන්ධයෙන් ඉන්දියාවේ ප්‍රවේශය මූලික කරුණු දෙකක් මත පදනම් වී ඇත. එයින් එක් කරුණක් වන්නේ සමානාත්මතාව, යුක්තිය, අභිමානය සහ සාමය උදෙසා ශ්‍රී ලංකාවේ දමිළ ජනතාව සඳහා අපගේ සහයෝගයයි. අනෙක් කරුණ වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ එක්සත්භාවය, ස්ථාවරත්වය සහ භෞමික අඛණ්ඩතාව සහතික කිරීමයි. මෙම අරමුණු ද්විත්වය එකිනෙකට සහයෝගය දක්වන බව සහ ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රගතිය හොඳින්ම තහවුරු වන්නේ එම අරමුණු දෙකම උදෙසා එක විට කටයුතු කිරීම තුළින් බව අප හැමවිටම විශ්වාස කර ඇත.
ශ්‍රී ලංකා ව්‍යවස්ථාවේ 13 වන සංශෝධනය ප්‍රකාරව සියලු‍ පළාත් සභාවන්ට ඵලදායී ලෙස ක්‍රියාත්මක විය හැකි බව සහතික කිරීම සඳහා පළාත් සභා මැතිවරණය ඉක්මනින් පැවැත්වීම යනාදිය තුළින් දේශපාලන අධිකාරිය බෙදා හැරීම සම්බන්ධයෙන් වන කැපවීම් ඉටු කරන ලෙස ශ්‍රී ලංකා රජයෙන් ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව කරන ඉල්ලීමට ඉන්දියාව සහයෝගය දක්වයි… සංහිඳියා ක්‍රියාවලිය ඉදිරියට ගෙනයන ලෙස ද, දමිළ ප්‍රජාවගේ අභිලාෂයන් ආමන්ත්‍රණය කරන ලෙස ද රටේ සියලු‍ පුරවැසියන්ගේ මූලික නිදහස සහ මානව හිමිකම් පූර්ණ වශයෙන් ආරක්ෂා කෙරෙන බව සහතික කිරීම සඳහා ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව සමඟ ඵලදායි ලෙස අඛණ්ඩව නියැලෙන ලෙස ද අප ශ්‍රී ලංකා රජයෙන් දැඩිව ඉල්ලා සිටිමු.’ යනුවෙන් එහි සඳහන් වෙයි.
ඒ අනුව, ඉන්දියාවේ නිහඬ වීම. ලංකාවට ඇති ආදරය නිසා කළ එකකැයි අර්ථ දැක්වීම විහිළුවකට වැඩි යමක් නොවේ. ලංකාවේ අසමත්කම පෙන්වන තවත් කාරණයක් වන්නේ, ආසියානු කලාපයේ කුඩා රටක් වන නේපාලයවත් තමන් වෙත නම්මවා ගන්නට අසමත්වීමයි. නේපාලයද, ඡන්දය දීමෙන් වැළකී සිටියේය.
ඉන්දියාව ඡන්දයෙන් වැළකුණේ, ‘විවිධාකාර කාරණා ගැන පරෙස්සම් සහගත ලෙස සලකා බැලීමෙන් පසුවයැ’ යි ජිනීවා ඡන්ද විමසීමෙන් පසු අදහස් පළකළ ද්‍රවිඩ ජාතික සන්ධානය පැවසීය. එහෙත්, ඡන්දයට පෙර ඉන්දියාව කළ ප්‍රකාශය, විශේෂයෙන්ම, ඔවුන්ගේ දෙයාකාර මූලික ප්‍රවේශයන් ගැන කළ අවධාරණය, තමන් ධෛර්යවත් කරවනසුලුයැ’යි ඉන්දියාවේ ‘හින්දු’ පුවත්පතට අදහස් දක්වමින් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී එස්ඒ සුමන්තිරන් කියා තිබුණි.

චණ්ඩි පාට්
යෝජනාව සම්බන්ධයෙන් ලංකාව මුල සිටම අනුගමනය කළේ චණ්ඩි පාට් එකකි. ජීඑල් පීරිස් ඇමතිවරයා දිගින් දිගටම ලංකාවේ මාධ්‍යවලට කීවේ, ලංකාවේ අභ්‍යන්තර කටයුතුවලට ඇඟිලි ගැසීමට බලයක් කවුන්සිලයට නැති බවයි. ලංකාව ස්වෛරීත්වය සහිත රටක් බවයි. එහෙත්, ඔහු නොකී කතාවක් ඇත. ඕනෑම සාමූහිකයක (මෙතැනදී නම් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ) සාමාජිකයකු වන රටක්, තමන්ගේ ස්වෛරීත්වයට ඇති සීමාවක්ද එනයින්ම ලකුණු කරගන්නා බවයි. වෙන විදියකින් කියනවා නම්, එ.ජාතීන්ගේ සාමාජිකයකු වීමෙන්, ලංකාව (අන් සියලු සාමාජික රටවල්ද) සිය කැමැත්තෙන්ම තමන්ගේ ස්වෛරීත්වය පිළිබඳ සීමා බොඳ කර ගනියි. ඒ නිසා, ලංකාව තුළ මානව හිමිකම් රැකීම, අපේ ස්වෛරීත්වය නිසා අපට වුවමනා විදියට කළ හැකියැයි කීම අද ලෝකයේ කිසිසේත් පිළිගන්නේ නැත.
ඊට අමතරව, යෝජනාව ලංකාවට එරෙහිව ඇමෙරිකාව ප්‍රමුඛ බටහිර කුමන්ත්‍රණයක් හැටියට ලේබල් කර, ඊට සහාය දක්වන රටවල් තම සතුරන් හැටියටත්, ඊට විරුද්ධ වන රටවල් තම මිතුරන් හැටියටත් සලකා ලංකාව කටයුතු කළේය. මෙය, ලංකාවේ වර්තමාන පාලකයන්ට එදිනෙදා හුරුපුරුදු මිලිටරි චින්තනයමය. එනම්, සතුරා-මිතුරා යන කළු-සුදු ලේබල් හරහා පමණක් සියලු දේ දැකීමයි. තමන්ට වෙනස් මතයක සිටින රටක් සමග රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකව ගනුදෙනු කර, තමන් වෙත නම්මා ගැනීමට අවශ්‍ය දැක්ම ලංකාවට කිසිම අවස්ථාවක තිබුණේ නැත. විශේෂයෙන් ලංකාව නියෝජනය කරමින් මානව හිමිකම් කවුන්සිලයට පත්කර තිබෙන, සීඒ චන්ද්‍රප්‍රේම මහතා, මේ මුළු ක්‍රියාවලිය තුළම හැසිරුණු විලාසය විවේචනයට බඳුන්ව කරන්නේ, මේ ආණ්ඩුවේම හිතවතුන්ය. ඇත්ත, ඔහු කටයුතු කරන්නේ ලංකාවේ ආණ්ඩුවෙන් ඔහුට ලැබෙන උපදෙස් අනුවය. එහෙත්, කවුනිස්ල ඉතිහාසයේ, ලංකාව වෙනුවෙන් දයාන් ජයතිලක, තමරා කුනනායගකම්, රවිනාථ ආර්යසිංහ වැනි නියෝජිතයන් මෙන්ම, මංගල සමරවීර වැනි විදේශ ඇමතිවරුන්ද කටයුතු කර ඇති රාජ්‍යතාන්ත්‍රික පරිණතභාවය, චන්ද්‍රප්‍රේම මහතා වැන්නකු තුළ නොතිබීම ලංකාවට මේ සා පරාජයක් අත්කර දෙන්නට තවත් සාධකයක් විය.

30/1න් ඉවත් වීම
ගෝඨාභය රාජපක්‍ෂ ජනාධිපතිවරයා බලයට පත්වූ වහාම, 2020 මාර්තුවේදී ලංකාව, 2015දී ලංකාවේ ආණ්ඩුව සම-අනුග්‍රාහකත්වය දැක්වූ 30/1 යෝජනාවෙන් ඉවත් වුණේ, ‘ඔන්න ඉතින් අපි සියලු මානව හිමිකම් රැහැන්වලින් මිදුණා, දැන් අප බැඳ තබන්නට සමතකු කොහේවත් නැතියැ’යි උදාන වාක්‍ය කියමිනි. එහෙත්, ඉන් අවුරුද්දක් ගතවන විට ලංකාව, තමන්ට පාලනය කළ නොහැකි උගුලක ජිනීවාවලදී පැටලී සිටින බවක් පෙනේ. බිඳුණා යැයි පෙන්වූ රැහැන්වලින් දැන් ලංකාව පෙර කවදාවත් නොතිබූ ආකාරයෙන් බැඳී ඇත. එයින් පෙනෙන්නේ, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය තුළ සිටින්නේ නම්, එහි ඇති වගකීම් හා වගවීම්වලින් අත්තනෝමතික ලෙස ඉවත්වන්නට කිසිම සාමාජික රාජ්‍යයකට නොහැකිය යන්නයි.
වරක් ජාතිය අමතමින් ගෝඨාභය රාජපක්‍ෂ ජනාධිපතිවරයා කිවේ, අනවශ්‍ය බලපෑම් කරන්නට ආවොත්, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයෙන් වුණත් ඉවත්වීමට සලකා බලන බවය. එහෙව් නිර්භීත ජනාධිපතිවරයා, ජිනීවා ඡන්ද විමසීම අත ළඟ තිබියදී, ලංකාවේ මානව හිමිකම් කඩවීම් සම්බන්ධයෙන් පළවී ඇති වාර්තා අධ්‍යයනය කිරීමට හා නිර්දේශ ඉදිරිපත් කිරිමට, ජනාධිපති කොමිසමක් හනිහනික පත්කළේය. කෝවිඩ් වසංගතයෙන් මියයන මුසල්මානුවන්ගේ මළසිරුරු ආදාහනය කිරීමේ ආණ්ඩුවේ මුල් පිළිවෙත, හේතු නොදක්වාම වෙනස් කළේය. භූමදානයට ඉඩ දුන්නේය. පළාත් සභා මැතිවරණ යුහුව පවත්වන්නට කටයුතු යෙදුවේය. ලෝක ඉස්ලාමීය සහයෝගිතා සංවිධානයේ (Organisation of Islamic Cooperation ) ලේකම්වරයාගෙන් ලංකාවට සහාය දෙන ලෙස ඉල්ලුවේය. මහින්ද රාජපක්‍ෂ අගමැතිවරයා, තකහනියේම බංග්ලා දේශයට ගොස් එරට සහාය පැතුවේය. ඊට පෙර පාකිස්තාන අගමැතිවරයා ලංකාවට ගෙන්වා සහාය පැතුවේය. ඇමතිවරයකු බුර්කාව තහනම් කරන බව කී විට, අපි එහෙම තීරණයක් ගෙන නැතැයි හැරෙන තැපෑලෙන් ප්‍රතික්‍ෂෙප කළේය. එහෙත්, මාර්තු 23 වැනිදා රාත්‍රිය වන විට ඒ කිසිවකින් ලංකාව පිළිබඳව ඇති දුර්වර්ණය පහකරන්නට නොහැකි බව පැහැදිලි විය.
දිනේෂ් ගුණවර්ධන මහතා සිය ඓතිහාසික ගණන් හැදීමත් සමග මාධ්‍යවලට ප්‍රකාශ කෙළේ, යෝජනාව සම්මත වුණත්, ලංකාවේ කැමැත්ත ඇතිව මිස එය ක්‍රියාත්මක කිරීමට නොහැකි බවයි. මෙයද තවත් බොරුවකි. ඇත්ත වශයෙන්ම, යෝජනාවේ (එනම් 46/1) ඉතාම වැදගත් කොටස් ක්‍රියාත්මක වන්නේ ලංකාවේ භූමියෙන් පිටතය. ඒ නිසා එයට ලංකාවේ අනුමැතියක් අවශ්‍ය නොවේ.

දත්ත එකතු කිරීමේ කාර්යාලය
යෝජනාව අනුව, ලංකාවේ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනයන් හා අන්තර්ජාතික මානුෂීය නීතිය කඩකිරීම් ගැන කරුණු, සාක්‍ෂි, දත්ත එක් රැස් කිරීම සඳහා කාර්යාලයක් මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය යටතේ පිහිටුවනු ලැබේ. ඒ යුද ගැටුම් කාලයේ පමණක් නොව, වර්තමානයේද පවතින සිදුවීම්වලටත් අදාළවය. නීතිඥවරුන්ද ඇතුළුව එහි 10 දෙනකුගෙන් යුක්ත කාර්ය මණ්ඩලයක් සේවයේ යෙදැවෙයි. එහි නඩත්තුව සඳහා වසරකට ඩොලර් මිලියන 2.8ක් බැගින් වෙන් කෙරෙනු ඇත. මේ කාර්යාලයේ එකතු කැරෙන විශ්වාසවන්ත තොරතුරු, සාක්‍ෂි ඕනෑම රටකට ඉල්ලා සිටිය හැකිය. ඒවා ලබාගෙන, ඒ මත ලංකාවේ චෝදනා ලබා සිටින්නන්ට විරුද්ධව තම රටවල් තුළ නඩු පැවරීමට අවශ්‍ය රටකට හැකියාව ඇත.
එයින් පැහැදිලි වන්නේ කුමක්ද? මානව හිමිකම් කඩකිරීම් හා මානුෂීය නීතිය කඩකිරීම් සම්බන්ධ විමර්ශනය කිරීමේ බලය, මෙතෙක් ලංකාව තුළම පැවැතී, දැන් ලංකාවේ පාලනයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම ගිලිහී ‘ජාත්‍යන්තර’ වී තිබෙන බවයි.
යුද ගැටුම් අවසන් වූ 2009 සිටම එවැනි චෝදනා ගැන පරීක්‍ෂණ පැවැත්වීමේ වගකීම ලංකාවටම දෙන්නට මානව හිමිකම් කවුන්සිලය හැකි හැම වෑයමක්ම දැරුවේය. මහින්ද රාජපක්‍ෂ ආණ්ඩුව, ඒ වගකීම ඉටුකරන බව කවුන්සිලයට පොරොන්දුවී සම්පූර්ණයෙන්ම නොසලකා හැරියේය. 2014 වන විට ලංකාව තිබුණේ, බොරු කියමින් දිගටම කළ ඒ වරද නිසා, ජාත්‍යන්තර සම්බාධකවලට මුහුණ දෙන්නට ඔන්න මෙන්න තත්වයේය. 2015දී, තත්වය සමනය කරගෙන නැවත වරක් එම විමර්ශන සඳහා කල් ලබාගන්නට යහපාලන රජයට හැකිවිය. එහෙත්, අතුරුදන්වූවන් පිළිබඳ කාර්යාලය, හානිපූර්ණ කාර්යාලය වැනි අවශේෂ ආයතන පිහිටුවූවා විනා, අවුරුදු හතරක පාලන කාලය තුළ ඔවුන්ද ඒ කාරියට හරියට අතගැසුවේ නැත. 2019දී ගෝඨාභයගේ ආණ්ඩුව මහත් උජාරුවෙන් 30/1 යෝජනාවෙන් ඉවත් විය.

විමර්ශනය ලංකාවෙන් පිටතට
දැන් ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව තේරුම් ගෙන තිබෙන්නේ, යුද්ධය නිමාවී ගතවුණු අවුරුදු 12ක කාලය තුළ මෙන්ම ඉදිරිටයටද ලංකාව වගවීම සම්බන්ධයෙන් ඵලදායක ක්‍රියාමාර්ග නොගනු ඇත කියාය. ඒ නිසා, දැන් විමර්ශන වගකීම ලංකාවෙන් පිටත රාජ්‍යයන්ට පවරාගෙන තිබේ. ඒ යටතේ, ලංකාවේ පුද්ගලයන්ට එරෙහිව ඇති චෝදනා මත විවිධ රටවලදි විශ්වීය අධිකරණ බලය යන සංකල්පය මත නඩු පැවරීමට ඉඩ ඇත. එහි තේරුම, එම චෝදනාවලට ප්‍රස්තුත වූ කිසිවකුට, අවදානමක් ඇතියැයි පෙනෙන කිසිම රටක සංචාරය කරන්නට නොහැකිවීමයි. වරෙක චිලියේ ආඥාදායකව සිටි ඔගස්ටෝ ෆිනෝෂේ, වයෝවෘද්ධව වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ගැනීම සඳහා එංගලන්තයට පැමිණ සිටි අවස්ථාවක ඒ රටේදී අත්අඩංගුවට ගැනුණේ මෙවැනි පිළිවෙතක් අනුව යමිනි. එපමණක් නොවේ. සමහර විට එම තොරතුරු, අනාගතයේදී ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයේදී චුදිතයන්ට එරෙහිව යුද අපරාධ සම්බන්ධ චෝදනා පත්‍ර ඉදිරිපත් කිරීම සඳහාද පාදක තොරතුරු හැටියට උපයෝගි කරගනු ඇත.
ලංකාව ගැන මීට පෙර එක්සත් ජාතීන් පත්කළ කමිටුවලට සහාය දැක්වීම උඩඟු ලෙස මගහැරීමෙන්ද, ලංකාව වර්තමාන ඉරණම කැඳවාගෙන තිබේ. උදාහරණයක් හැටියට, එල්ලවී ඇති චෝදනා පිළිබඳව ලංකාව සිය මෙහෙයවීමෙන් කටයුතු නොකරන බව පෙනුණු තැන, එවකට එක්සත් ජාතීන්ගේ මලේකම් බෑන්කි මූන්, තමාට කරුණු සොයා බලා වාර්තා කිරීමට ත්‍රිපුද්ගල ‘දරුස්මාන් කමිටුව’ පත්කළේය. ඒ කමිටුව දෙසද, එවකට සිටි මහින්ද රාජපක්‍ෂ ආණ්ඩුව බැලුවේ අද මෙන්ම පසමිතුරු ආකාරයෙනි. තමන්ට ලංකාවට පැමිණෙන්නට අවසර දෙන ලෙසත්, ලංකාවේදී තම කමිටුවට රජයේ පාර්ශ්වයෙන් කියන්නට අවශ්‍ය තොරතුරු ලබාදෙන ලෙසත්, දරුස්මාන් කමිටුව කළ ආයාචනය ඒ රාජපක්‍ෂ ආණ්ඩුවත් උද්දච්ච ලෙස ප්‍රතික්‍ෂෙප කළේය. අන්තිමට දරුස්මාන් කමිටුව කළේ කුමක්ද? තමන්ට ලැබුණු තොරතුරු මත පදනම්ව ඒකපාර්ශ්වික වාර්තාවක් නිමවා මහලේකම්වරයාට ඉදිරිපත් කිරීමයි.
දරුස්මාන් කමිටුව ද්‍රෝහීන් කරමින් කතාකරන ජාතිකවාදීන් ඒ ඇත්ත බොහෝ විට දන්නේ නැත. එදා, දරුස්මාන් කමිටුවට. තමන්ගේ පැත්තෙන් තිබෙන කරුණු ඉදිරිපත් කරන්නට රාජපක්‍ෂ ආණ්ඩුව නිහතමානි වී නම්, ලංකාවේ ඉරණම මීට වඩා වෙනස් වන්නට තිබිණ. එසේ වී නම්, දරුස්මාන් කමිටුව, ලංකාවේ ‘විත්තිවාචකය’ද මහලේකම්වරයාට ඉදිරිපත් කරනු ඇත. තමන්ගේ වාර්තාවට ලංකාවේ අදහස්ද ඇතුළත් කරනු ඇත. එම තොරතුරු ජාත්‍යන්තර තලයේ ලේඛනවල අන්තර්ගතවී සාකච්ඡාවට ගැනෙනු ඇත. එහෙත්, රාජපක්‍ෂ උද්දච්චභාවය හා ‘සීරෝ කැෂුවල්ටි’ බොරුව විසින් ඒ පියවර වළකාලන ලදි. අද ලංකාව මුහුණ පා සිටින අපකීර්තිමත් තත්වය ඒ ක්‍රියාකාරිත්වයේ තර්කානුකූල ප්‍රතිඵලය.
ඒ පමණක් නොවේ. මේ යෝජනාවට පෙර, ලංකාව සම්බන්ධයෙන් සිය වාර්තාව ඉදිරිපත් කළ මහකොමසාරිස් මිෂෙල් බැෂලේ කීවේ, තම වාර්තාව සම්බන්ධයෙන් අවශ්‍ය කරුණු ඉදිරිපත් කරන ලෙස ලංකාවට තමා කිහිප වරක්ම දැනුම් දුන් බවයි. ලංකාවෙන් ඒ ගැන සහායක් නොලැබුණු බවද ඇය කීවාය. ක්‍රියාකාරි රටවල් කණ්ඩායම කිව්වේ, තම යෝජනාවට පෙර, සමඅනුග්‍රහය දක්වන යෝජනාවක් ඉදිරිපත් කරන්නට තමන් කණ්ඩායම ලංකාවේ සහාය පැතූ බවයි. එහෙත් උද්දච්ච ලංකාව ඒ අවස්ථාවද ප්‍රතික්‍ෂෙප කළේය.

ලංකාවේ අපාය සහාය මිත්‍රයෝ
ලංකාවට රටවල් 11ක් සහාය දුන් බවද, දිනේෂ් ගුණවර්ධන මහතා උද්දාමයෙන් කීවේය. ඒ රටවල් ලැයිස්තුව දෙස බලන විට, ලංකාව එවැනි රටවල මිත්‍රයකු වීම ගැන ලජ්ජාවට පත්විය යුත්තේ ලංකාවේ මහජනතාවය. ඒ රටවල් 11න් බහුතරයක් වනාහි මානව හිමිකම් උල්ලංඝනයන්, අධිකාරවාදී පාලනයන් ගැන නම් දැරූ රටවල් වන අතර, ලංකාව වාගේම ඒ අපරාධකාරී ක්‍රියා වසා ගැනීමට, ‘ස්වෛරීභාවය’ වැනි සිතාම්බර පට පළඳින රටවල්ය.
ඉන් පාකිස්ථානයේ, නමට අගමැතිවරයකු සිටියත්, ඇත්ත වශයෙන්ම පාලනය ගෙනයන්නේ එරට හමුදාවට අනුව බව ප්‍රසිද්ධ රහසකි. එරිත්‍රියාව ලෝකයේ කුප්‍රකට ප්‍රජාතන්ත්‍ර විරෝධී රටකි. රුසියාව, එක් බලවත් ජනාධිපතිවරයකුගේ ප්‍රජාතන්ත්‍ර විරෝධී පාලනයට හසුව තිබෙන්නකි. විරුද්ධ පක්‍ෂ නායකයාට වස දීමක් ගැන වාර්තා වූ අතර, ප්‍රතිකාර ලබා සිය රට ආ ඔහු දැන් සිරගත කොට තිබේ. සෝමාලියාව අංක එකේ දූෂිත හා අපරාධකාරී රාජ්‍යයකි. බංග්ලාදේශය දුප්පත්කමෙන් හා අපරාධවලින් පිරුණු රටකි. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට වඩා අධිකාරවාදය බලවත්ය. බොලිවියාව, ප්‍රජාතන්ත්‍ර විරෝධී රටකි. චීනය, කියුබාව, රුසියාව, වැනිසියුලාව, පිලිපීනය වැනි රටවල්ද ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට ඉඩ නොදෙන, අධිකාරවාදී පාලනයන් සහිත, සමහර විට රාජ්‍ය නායකයාම අපරාධකරුවකු බවට පත්වී සිටින රටවල් බව අමුතුවෙන් කිවයුතු නැත. ලංකාව එවැනි අපරාධකාරයන් සමග එකට සිටගන්නා රටක් බවට පත්වීමෙන්, පෙන්වන්නේ ලංකාවද ඔවුන්ගෙන්ම කෙනකු බවයි.
යෝජනාව අනුව, කවුන්සිලයේ ඉදිරි මාස 22ක කාලය තුළ, එනම් ලබන සැප්තැම්බර්, 2022 මාර්තු හා 2022 සැප්තැම්බර් සැසිවාරවලදී ලංකාවේ මානව හිමිකම් තත්වය සම්බන්ධ වාචික හා ලිඛිත වාර්තා තුනක් මහකොමසාරිස් මිෂෙල් බැෂලේ කවුන්සිල්යට ඉදිරිපත් කළ යුතුය. එහි ප්‍රායෝගික තේරුම නම්, ඉදිරි සැසිවාර තුනේදීම ලංකාව, ජාත්‍යන්තර අවධානයේ ඉස්මත්තේ සිටින බවයි. එය මීට පෙර කවුන්සිලයේ නොතිබූ තත්ත්වයකි. ඒ කාලය තුළදී ලංකාවේ අලුතෙන් සිදුවනමානව හිමිකම් උල්ලංඝනයන් ගැන පවා සියලු තොරතුරු ඒ ඒ වාර්තාවෙන් ජිනීවා කවුන්සිල සැසිවාරයට ඉදිරිපත් කෙරෙනු ඇත.

නිර්දේශ
යෝජනාව ලංකාවට තවත් පියවර නිර්දේශ කරයි. ඉන් කිහිපයක් මෙසේය.
මානව හිමිකම් හා අන්තර්ජාතික මානුෂික නීතිය කඩකිරීම් ගැන කඩිනම්, සවිස්තරාත්මක හා අපක්ෂපාතී පරීක්ෂණයක් සහතික කරන ලෙස ලංකා රජයෙන් ඉල්ලා සිටියි. මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් හා ජාත්‍යන්තර මානුෂීය නීතිය බරපතළ ලෙස උල්ලංඝනය කිරීම්වලට සම්බන්ධ යැයි කියන සියලු‍ අපරාධවලට එරෙහිව නඩු පවරන ලෙසද කවුන්සිලය ඉල්ලා සිටී.
ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව, අතුරුදන්වූවන් පිළිබඳ කාර්යාලය සහ වන්දි ගෙවීමේ කාර්යාලය ස්ථාපිත කර ඇති පරිදි ඔවුන්ගේ අවශ්‍ය බලය ලබාදෙන ලෙස ලංකා රජයෙන් ඉල්ලා සිටී.
මානව හිමිකම් ආරක්ෂකයන්, සිවිල් සමාජ ක්‍රියාකාරීන් ආරක්ෂා කරන ලෙසත්, ඔවුන්ට එරෙහි ඕනෑම ප්‍රහාරයක් පිළිබඳ විමර්ශනය කරන ලෙසත්, බාධාකිරීම්, සෝදිසි කිරීම්, අනාරක්ෂිතභාවයන් සහ පළිගැනීමේ තර්ජනයෙන් තොරව ක්‍රියාත්මක විය හැකි ආරක්ෂිත හා සක්‍රිය පරිසරයක් ඔවුන්ට සහතික කරන ලෙසත් ඉල්ලා සිටී.
ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත සමාලෝචනය කරන ලෙසත්, ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව කටයුතු කිරීම පිළිබඳ ඕනෑම නීතියක් ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් සහ මානුෂීය නීති බැඳීම්වලට අනුකූල වන බවට සහතික කරන ලෙසත් ඉල්ලා සිටී.
ඔවුන්ගේ ඉල්ලීම්වලට විධිමත් ලෙස ප්‍රතිචාර දැක්වීම ඇතුළුව මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේ විශේෂ ක්‍රියා පටිපාටි සමඟ අඛණ්ඩව සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීමට ලංකා රජය දිරිමත් කරයි.
අවසානයේ ජිනීවා යෝජනාවෙන් සංකේතවත් වන්නේ රට ඇතුළත පමණක් නොව, ජාත්‍යන්තරයේදීත් ලංකාවේ ආණ්ඩුව අසමත් යැයි ඔප්පු වී ඇති බවය. එපමණක් නොවේ, අවුරුදු 30ක යුද්ධයක වින්දිතයන් වූ සිංහල, දෙමළ, මුස්ලිම් අහිංසක මිනිසුන්ට, තවදුරටත් යුක්තිය පිළිබඳ බලාපොරොත්තු තබා ගත හැකි බවය. ■