ආණ්ඩුව අකමැති වුණත් නැතත් දැන් ලංකාවේ ඉදිරිය ගෙවන්නට සිදු වන්නේ ‘ජිනීවා නව සාමාන්‍යය’ සමග ය. එනම්, එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් මහ කොමසාරිස් කාර්යාලයේ ඇල්ම බැල්ම යටතේ ය. ඉදිරි මාස විසි දෙකක කාලය තුළ ලංකාවේ මානව හිමිකම් තත්වය ගැන වාර්තා තුනක් සපයන්නට යැයි කවුන්සිලය, මහ කොමසාරිස්වරියට බලය පවරා තිබේ. අමතරව, ලංකාවේ මානව හිමිකම් කඩ කිරීම්, අන්තර් ජාතික මානුෂීය නීතිය කඩ කිරීම් ගැන විශ්වාසවන්ත තොරතුරු, දත්ත හා සාක්‍ෂි එකතු කිරීමට වෙනම කාර්යාලයක් පවත්වා ගෙන යන ලෙස ද ඇයට නියම කොට තිබේ.

එහෙත්, ලංකාව ජිනීවා පරාජයෙන් පසු හැසිරෙන විදියෙන් නැගෙන්නේ මේ ජාත්‍යන්තර නව සාමාන්‍යය නොසලකා, තවදුරටත් පරණ උද්දච්චභාවයෙන් ම කටයුතු කරන්නට ආණ්ඩුව සැරසෙනවා ද යන ප්‍රශ්නයයි. ඒ උද්දච්චභාවය නිසා, ලංකාව මේ ඉරණම ජිනීවාහිදී අත් කර ගත්තේ ය. දැන් ආණ්ඩුවේ ඇමතිවරුන් කියන්නේ, ලංකාව සම්බන්ධයෙන් එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්‍ෂක මණ්ඩලයේ යෝජනාවක් සම්මත කරගන්නට උත්සාහ කළ හොත් එය පරාජය කිරීමට තමන්ට අවශ්‍ය සහාය තිබෙන බව ය. එය ඇත්තකි. ආරක්‍ෂක මණ්ඩලයේ දී ලංකාව පිළිබඳ යෝජනාවක් සම්මත කර ගත නොහැකි වනු ඇත. එහි නිෂේධ බලය හිමි සාමාජිකයන් අතර රුසියාව හා චීනය සිටින නිසා ය.

ආරක්‍ෂක මණ්ඩලයේ දී ආරක්‍ෂාව ලැබේයැයි කීමෙන් ආණ්ඩුව ජනතාවට පෙන්වන්නට හදන්නේ, කිසි ම අවුලක් නැති ව තමන්ගේ පුරුදු වැඩ කටයුතු කරගෙන යා හැකි බව ද?

එය එසේ නම් නොවේ. ලංකාව ඉන්නේ ජාත්‍යන්තර නිරීක්‍ෂණයක ඉස්මත්තේ ය. ලංකාවට එරෙහි ව ආර්ථික සම්බාධක හෝ වෙනත් සම්බාධක පනවන්නට ආරක්‍ෂක මණ්ඩලයේ යෝජනා සම්මත අවශ්‍ය නැත. එක් එක් රටවලට, තමන් කැමති නම් එය කළ හැකි ය. ලෝක ඉතිහාසයේ ඕනෑ තරම් එවැනි දේ සිදු වී තිබේ. බලවත් රටවල්, අනෙක් රටවලට එරෙහිව ආර්ථික හා වෙනත් සම්බාධක පනවන්නේ ආරක්‍ෂක මණ්ඩලයේ අනුමැතිය ඇතිව නොවේ. එවැනි සම්බාධක සාධාරණය කර ගන්නට ඒ රටකට අවශ්‍ය නම්, ඊට අදාළ මානව හිමිකම් කඩ කිරීම් ගැන තොරතුරු, ඉදිරියේ දී මහ කොමසාරිස් කාර්යාලයෙන් ම ලබා ගත හැකි වනු ඇත.

අනෙක් සැලකිල්ල යොමු කළ යුතු කාරණය නම්, විශ්වීය අධිකරණ බලය යටතේ ඒ ඒ රටවලට, ලංකාවේ මානව හිමිකම් කඩවීම් සම්බන්ධයෙන් නඩු පැවරීමට හැකියාව ලැබී තිබෙන බවයි. ඒ සඳහා අවශ්‍ය තොරතුරු හා සාක්‍ෂි ද පෙර කී කාර්යාලයෙන් ම ලබා ගත හැකි වනවා ඇත. ඒ තත්වය මත චෝදනාවන්ට ලක් වී සිටින අයට විදෙස් රටවල සංචරණය පෙර තරම් පහසු දෙයක් නොවන්නට හොඳට ම ඉඩකඩ ඇත.

එපමණක් නොවේ. මේ තත්වය අනාගතයේ දී ජීඑස්පී ප්ලස් වැනි බදු සහන ලැබීමේ ක්‍රියාවලීන්ට වුවත් බලපාන්නට හොඳට ම ඉඩ තිබේ.

ඒ නිසා, මේ බැරෑරුම් තත්වය තේරුම් නොගෙන, හුදෙක් අපේ ස්වෛරීත්වය, පරමාධිපත්‍යය, රටවල අභ්‍යන්තර කටයුතුවලට ඇඟිලි ගැසීම වැනි පරණ අවි ආයුද සමග සෙල්ලම් කරන්නට ගිය හොත්, මීට වඩා තදින් අත පුච්චා ගැනීමට සිදුවනු ඇත.

ප්‍රශ්නය ඇත්තේ චෝදනා ලද්දවුන්ට හෝ දේශපාලන නායකයන්ට එවැනි දේ සඳහා දඬුවම් ලැබීම ගැන නොවේ. රට තුළ හෝ ඉන් පිටත හෝ නීති කැඩිණි නම්, ජාත්‍යන්තර නීති උල්ලංඝනය විණි නම් චුදිතයන් තනිව ඊට වගකිව යුතු ය. එහෙත්, ඒ දුර්විපාක විඳින්නට සිදු වන්නේ රටක් හැටියට සියලු ම දෙනාට නම්, එහි අවුලක් තිබේ.

විශේෂ පුද්ගලයන්ට රටවලට ඇතුළු වන්නට තහනම් කැරුණාට රටේ මහජනතාවට දැනෙන්නේ නැත. එහෙත්, අපට ජීඑස්පී ප්ලස් සහනය නැති වන විට, ආර්ථික සම්බාධක පැනවෙන විට, පිටරට සේවය අහිමි වන විට නම් සාමාන්‍ය මිනිසුන්ට ද ඒ පාඩුව දැනෙන්ට පටන් ගනියි. අවුල ඇත්තේ, ඒවා සාමාන්‍ය මිනිසුන්ගේ වැරදිවලින් ළඟා කර ගත් දඬුවම් නොවන නිසා ය. සාමාන්‍ය මිනිසුන්ට දඬුවම් විඳින්නට සිදු වන්නේ, පාලකයන් හෝ වෙනත් නිලධාරීන් කළ වැරදි නිසා නම්, ඔවුන් පාලනයේ හෝ පරිපාලනයේ නැති රටක් තනා ගැනීමට එවැනි රටක මහජනතාව තීන්දු කළ යුතු ය. රටක් අමාරුවේ දැමීමට පාලකයන්ට බලය පවරා නැති බැවිනි.■